ΠΡΟΑΣΤΙΟ, ΑΓΙΟΙ ΠΑΝΤΕΣ

Από το βιβλίο του Γ.Α. Μαραβελέα "Πραστείο: Μια αγνοημένη μικρογραφία του Μυστρά, Ιστορικό αφήγημα", Αθήνα 1971.

Είναι ένα μικρό θολωτό εκκλησάκι που βρίσκεται δίπλα από την Αγία Τριάδα, χτισμένο από τον Αναγνώστη Πούργαλη.

Τον Αναγνώστη αυτό, πού πιθανώς ήταν αδελφός του δεσπότη Γεράσιμου, τον συναντήσαμε και στην Αγία Τριάδα, όπου αφιερώνει την εικόνα των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης και «την ελαία που είναι εμπρός οπό την εκκλησία στην κάτω μερέα του περιβολίου» (επιγρ. Ζ).

Το εκκλησάκι των αγίων Πάντων ήταν ιστορημένο, άλλα τώρα οι αγιογραφίες του είναι κατεστραμμένες. Σώζεται μόνο ο κτιτορικός κώδικας, ο οποιος μας πληροφορεί ότι:

«+ Ανηγέρθη εκ βάθρων γης και ανιστορήθη ούτος ο θείος και πάνσεπτος ναός των αγίων Πάντων δι' εξόδου και κόπου και συνδρομής παρά του εντιμοτάτου και ευγενεστάτου κυρίου κυρ Αναγνώστη του δια του θείου βαπτίσματος ονομαζόμενου Κωνσταντάκη Λιάκη το γένος Πούργαλης Παπαλιακάκης1. Εις βοήθειαν αυτού συν τη συμβία των τέκνων και των γονέων και σωτηρίαν αυτών. Έτος από XV. Α.Ψ.Ν.Ε'. 1755».Η εκκλησούλα αυτή, όπως βγαίνει από το κτιτορικό της κώδικα, χτίστηκε 11 χρόνια υστέρα από την Άγια Τριάδα και ένα χρόνο πριν από τον άγιο Σπυρίδωνα. Είναι εκπληκτικό το ότι, μαζί με τον Άγιο Σώστη, αποτελεί την τέταρτη εκκλησία, που έχτισε μέσα σε 11 χρόνια η πολύκλαδη οικογένεια Πούργαλη.

Παραπομπή Ο τίτλος «Αναγνώστης» σημαίνει τον πρώτο βαθμό κληρικών, τον οποίο έπαιρναν υστέρα από απλή διαδικασία και κάποιες ευχές, που τους διάβαζαν οι δεσποτάδες ή οι ηγούμενοι των μοναστηριών. Οι Αναγνώστες περιορίζονταν στις βοηθητικές υπηρεσίες των ναών. Σήμερα ο βαθμός αυτός έχει ατονίσει και τείνει να εκλείψει. Πάντως σ' αυτό οφείλεται το ότι ο Αναγνώστης Παπαλιακάκης Πούργαλης αναφέρει και το όνομα «Κωσταντάκης», που πήρε «δια του θείου βαπτίσματος».